PeHePe Notları

İki değeri karşılaştırmak için kullanılırlar. ifade sonucunda, karşılaştırmanın sonucuna göre true yada false sonucu döndürürler.

Eşitlik Operatörü;

Php'de iki değerin eşit olup olmadığını (==) - İki tane eşittir- operatörü ile kontrol ederiz.

$x == $y;

$x ile $y içinde saklanan verilerin aynı olup olmadıklarını bu biçimd ekontrol edebiliriz. Bu ifadede döndürülen sonuc true ise eşittir, değilse false yani eşit değillerdir diyebiliriz.

Denklik Operatörü;

Php'de ifadeye verilen 2 operandın hem eşit hemde aynı tipte olup olmadığını kontrol etmek için kullanılır.

$sayi = 17;
$veri = 17;
print $sayi === $veri;// Çıktımız 1 olur. Burada $veri değişkenimize literal değer atarsak çıktımız 0 Yani false olacaktır.

Php'de arttırma ve azaltma operatörlerinin iki etkisi vardır. Bir değeri arttırırlar veya azaltırlar ve o değeri döndürürler.

$x = 10;
print ++$x;

Yukarıda verilen örneği dikkatlice inceleyecek olursak, çıktı aldığımız satırda önden arttırma operatörü kullandığımızı ( ++ Arttırma operatörünü $x değişkeninin önüne koymuş olduğumuzdan) ifade edebiliriz. Bu işlemin ilk etkisi, $x değişkenimizi 1 arttırmaktır. İkinci etkisi ise arttırılmış değeri döndürmektir. Örneğimizde $x değişkeni arttırılarak değeri 11' e getirilmiş ancak bundan sonra değer 11 olarak döndürülmüştür. Artık bu ifadenin değeri 11 olmuş ve değişkenimizin içindeki 10 olan değer de 11' eşitlenmiştir.
Ancak arttırma operatörümüz olan (++) işaretlerini $x' ten sonraya alalım ve ifademiz şu biçimde olsun;

$x = 11;
print $x++;

Yeniden düzenlediğimiz yapıda $x 'değişkenini sağına aldığımız (++) Arttırma operatörümüzün ifademize yine iki etkisi olmaktadır. İlk olarak $x değişkenimizin değeri olan 10 döndürülür ve yazdırılır ardından arttırılma işlemine geçilir. Tüm bu ifademizin şu anki değeri sadece 10'dur. Ancak ifademiz çalıştırıldıktan sonra $x'in değeri 11' eşitlenir.

Aynı yapı ve kurallar Azaltma operatörümüz olan ( -- ) içinde geçerlidir.

Php'de bir dizi birleşik atama operatörleri de vardır. Bunların var olma sebebi, bir değişken üzerinde işlem yapıp soncun yine bu değişkene atanmasının gerçekleştirilmesi içindir ve oldukça kullanışlı bir kısa yoldur.


$x += 11; yazmakla $x = $x + 11; yazmak aynı anlama gelir. Hem aritmetik operatörler hem de string operatörleri için birleşik atama operatörleri vardır.

( = ) php'de bu işaret eşittire değil atamaya işaret eder ve her zaman "... ya ayarlanmıştır olarak okunur.
$motorGucu = 1600; // motorGucu 1600 ' e ayarlanmıştır olarak okunur ve tüm atama ifadesinin değeri, sol taraftaki operanda verilen değerdir.
Örneklerimize bakalım;
$x + $y; // Sonucu x ve y değişkenlerinin değerlerinin toplamıdır.
$renk = Kırmızı; // $renk değişkenimize kırmızı değeri verir, yani ifademizin değeri kırmızıdır.
$x = 25 +($y = 5); // $x değişkenimizin değerini 30 olarak ayarlar.
** operatör önceliklerine az sonra değineceğiz.

( . )- Nokta Php'de string birleştirme operatörüdür ve iki stringi ardarda eklemek için kullanılır. Toplama operatörünün iki rakamı toplaması gibi bir sonuc elde ederiz.

$renk = "Mavi";
$nitelik = "bir kuş";
$sonuc = $renk.$nitelik;
print $sonuc; // Çıktımız mavi bir kuş olacaktır.

Aritmetik Operatörler;
Bildiğimiz matematik işlemlerinde kullanılan operatörlerdir.



Bu operatörleri kullanarak işlemlerimizin sonuclarını saklayabiliriz.

$sonuc = $a + $b; // Burada a değişkeni değer ile b değişkeni değeri toplanır sonuc, sonuc değişkeni içerisine depolanır.

Yardımcı Bilgiler:

1- Çıkarma işaretini ( - ), negatif sayıları belirtecek şekilde tekli bir operatör( yani tek bir argüman alan operatör) olarak da kullanabiliriz.
Örneğin $sonuc = -1;
2- çarpma ve bölme işlemleri toplama işlemi gibi çalışır. Çarpma için kullanacağımız sembol ( * ) -Yıldız- bölme için kullanacağımız sembol ( / ) Eğik çizgidir.
3- Kalan operatörü, $a değişkenini $b değişkenine bölünce kalanı verir.
Örneğin;
$a = 45;
$b = 20;
$sonuc = $a % $b;
print $sonuc; // sonuc değişkeninde 45'i 20'ye böldüğümüzde kalan rakamı verir.

Yardımcı bilgiler;
Aritmetik operatörler, genellikle tamsayılara veya reel sayılara uygulanır. Bunları stringlere uygularsak php, stringi bir sayıya çevirmeye çalışacaktır. Strin içinde bir "e" ya da bir "E" bulunuyorsa php bunu reel sayıya çevirecektir. Eğer raal sayıya çevrilecek karakter yoksa php verilerimizi tam sayıya çevirmek için strinlerimizde herhangi bir rakam arayacak ve bunları değer olarak kullanacaktır. Eğer stringlerimizde hiç değer rakam bulunmuyorsa, stringlerimizin değeri 0 (sıfır) olacaktır.

<?php
$a = "5 mavi elma";
$b = "Burada sayı yok";
$sonuc = $a + $b;
print $sonuc; // Çıktımız 5 değerini verecektir.
?>

Değişkenler ve değerler üzerinde işlem yapmak ve onları düzenlemek için kullanılan sembollere operatör deriz.
Genelde operatörler bir, iki ya da üç argüman alabilir ama çoğunlukla iki argüman alan operatörlerle karşılaşacağız. Örneğin atama operatörü olan( = ) işareti iki argüman alır. Sembolün sol tarafında saklama konumu, sağ tarafına ifade argümanları olur ve biz bu argümanlara OPERAND deriz. Örnek;

$renk = "Mavi"; // Bu örnekte $renk değişkenimiz saklama konumundaki operandı, Mavi ise içeriğini oluşturan ifadeyi gösterir.
Şimdi Operatörleri ayrı başlıklar altında inceleyelim:

Php'nin Yerleşik değişken fonksiyonları;
Php'nin içerisinde değişkenleri farklı şekilde denetlememiz,düzenlememiz ve denememize yarayan yerleşik fonksiyonları vardır. Bunları Değişik konu başlıkları altında aşağıda dökeceğim.

Değişken Tiplerini Ayarlamak ve Kontrol Etmek;
Php'de bir değişkenin tipini belirlemek için gettype() Yerleşik fonksiyonunu kullanırız. Bu fonksiyonu kullanmak için ona basitçe tipini öğrenmek istediğimiz değişkeni geçiririz ve fonksiyon değişkenimizin tipini belirleyerek bize sonucu döndürecektir. Eğer değişkenimiz standart tiplerden(integer, double,string,array,object) değilse sonuc olarak bize "unknown type" (bilinmeyen tip) mesajını döndürecektir.
Eğer değişkenimizin tipini değiştirmek istiyorsak, settype(); yerleşik fonksiyonunu kullanmak işimizi rahatça görecektir. Örneklerimizi inceleyelim;

$hacim = 1493;
print gettype($hacim)."</br>";
settype($hacim, "double");
print gettype($hacim)."</br>";

Örneğimizde gettype ilk çağrıldığında,$hacim değişkenimizin tipi, tamsayıdır. settype()' a yapılan çağrıdan sonra değişkenimzin tipi, reel sayı olarak değiştirilecektir.
gettype() Fonksiyonunun prototipi ve örnek uygulamalar için php manual linkini http://tr2.php.net/manual/en/function.gettype.php ziyaret ediniz.
settype() Fonksiyonunun prototipi ve örnek uygulamalar için php manual linkini http://tr2.php.net/manual/en/function.settype.php
ziyaret ediniz.

Php tipe özgü tip kontrol etme fonksiyonları da sunmaktadır. Bunların her biri, değişkeni bir argüman olarak alır ve tipine göre true ya da false sonucunu döndürür.

1- is_array(); Fonksiyonu:Bu fonksiyon kendisine geçirilen değişkenin bir dizi olup olmadığını kontrol eder. Eğer değişken bir dizi değişken ise true, değilse false değeri döndürür.
<?php
$dizi = array('Bu', 'bir', 'dizi', 'değiskendir');
echo is_array($dizi) ;// Çıktısı 1 yani true Değeri olacaktır.
?>
is_array() Fonksiyonunun prototipi ve örnek uygulamaları için php manual linkini: http://tr2.php.net/manual/en/function.is-array.php
ziyaret ediniz.
2- is_float();Fonksiyonu: is_double() ve is_real() fonksiyonu ile aynıdır. Kendisine geçirilen değişkenin, reel sayı olup olmadığını, reel sayı ise true değilse false değerini döndürür.
<?php
$sayi = 12.05;
echo is_float($sayi) ;// Çıktısı 1 yani true değeri olacaktır.
?>
is_float() Fonksiyonunun prototipi ve örnek uygulamaları için php manual linkini: http://tr2.php.net/manual/en/function.is-float.php
ziyaret ediniz.
3- is_int(); Fonksiyonu: is_long() ve is_integer()fonksiyonları ile aynıdır. Kendisine geçirilen değişken tipinin, tam sayı olup olmadığını, tam sayı ise true, değilse false sonucunu döndürür.
<?php
$sayi = 15;
echo is_int($sayi) ;// Çıktısı 1 yani true değeri olacaktır.
?>
is_int() Fonksiyonunun prototipi ve örnek uygulamaları için php manual linkini: http://tr2.php.net/manual/en/function.is-int.php
linkini ziyaret ediniz.
4- is_string(); Fonksiyonu: Kendisine geçirilen değişkenin tipinin string tipi veri olup olmadığını, string ise true, değil ise false değerini döndürür.
<?php
$degiskenimiz = "_nl2br 'de bir fonksiyondur aslında...";
echo is_string($degiskenimiz) ;// Çıktısı 1 yani true değeri olacaktır.
?>
is_string() Fonksiyonunun prototipi ve örnek uygulamaları için php manual linkini: http://tr2.php.net/manual/en/function.is-string.php
ziyaret ediniz.

Değişken Durumunu Kontrol Etmek;
Php'de bir değişkenin durumunu kontrol etmek için bir kaç fonksiyon bulunmaktadır.

Bir değişkenin adını bir argüman olarak alan ve değişken varsa true, yoksa false sonucunu veren isset(); fonksiyonu,
Bir değişkenin olup olmadığını, varsa bunun değerinin boş ve sıfır olmadığını kontrol eden empty() fonksiyonu,
ve değişkeni ortadan kaldıran unset() fonksiyonu bunlardan bir kaçıdır.

<?php
$arac = "";
echo isset($arac)."a</br>";
echo isset($degiskenYok)."b</br>";
echo empty($arac)."c</br>";
echo empty($degiskenYok)."d</br>";
?>

Yukarıdaki örneği kendi sunucunuzda denerseniz, 1a,b,1c,1d çıktısı ile karşılaşırsınız. Bir değişkenin değeri ne olursa olsun, içeriği boş bile olsa, eğer değişken varsa isset() fonksiyonundan true değeri alırsınız. $degiskenYok adlı değişkenimiz ise böyle bir değişken olmadığından false değeri döndürmektedir. 1c ve 1d sonuçları ise bize empty() fonksiyonundan dönen true sonuclarını göstermektedir. $arac; değişkenine veri girerek denemeler yapmanız faydalı olacaktır.
isset() Fonksiyonu prototipi ve örnek uygulamaları için php manual linkini:
http://tr2.php.net/manual/en/function.isset.php
empty() Fonksiyonu prototipi ve örnek uygulamaları için php manual linkini: http://tr2.php.net/manual/en/function.empty.php
unset() Fonksiyonu prototipi ve örnek uygulamaları için php manual linkini:
http://tr2.php.net/manual/en/function.unset.php
ziyaret ediniz.

Değişkenleri Yeniden Yorumlamak;

Php'de yerleşik olan üç fonksiyon vardır ki, bu fonksiyonlara geçirdiğimiz değişkenlerin tiplerini otomatik olarak kendi veri tiplerine çevirirler.
1- intval(); Fonksiyonu: Kendisine geçirilen sayısal tipte olan bir değişkenin tipini integer(tamsayı) tipine çevirir. intval(); değişkenimize boş bir dizi veya nesne tipine sahip değişken ya da string tipi değişken geçirdiğimizde fonksiyonumuz 0(sıfır) değeri döndürür. Boş olmayan dizi tipi değişken ve nesne tipi değişkenlerde intval fonksiyonu 1 ( bir) değerini döndürecektir.
<?php
$degiskenimiz = "_nl2br 'de bir fonksiyondur aslında...";
echo intval($degiskenimiz) ;// Değişkenimizin veri tipi string olduğundan Çıktısı O (sıfır ) değeri döndürür.

?>
intval() Fonksiyonu prototipi ve örnek uygulamaları için php manual linkini: http://tr2.php.net/manual/en/function.intval.php ziyaret ediniz.
2- floatval(); Fonksiyonu: Kendisine geçirilen sayısal tipli veriye sahip bir değişkeni kayan noktalı tipte veriye sahip bir değişken olarak yorumlar. Dizi ve nesne tipli değişkenlerle kullanılamaz.
<?php
$degiskenimiz = '123.50 adet elma';// Dikkat bu veri bir stringtir.
echo floatval($degiskenimiz) ;// Çıktımız 123.5 olarak dönecek "adet elma" yorumlanmayacaktır.
?>
floatval() Fonksiyonunun prototipi ve örnek uygulamaları için php manual linkini: http://tr2.php.net/manual/en/function.floatval.php ziyaret ediniz.
3- strval();Fonksiyonu: Kendisine geçirilen sayısal tipe sahip değişkeni string tipli değişkene dönüştürür. Bu fonksiyonu dizi ve nesne tipli değişkenlerle kullanmanız önerilmez.
<?php
$degiskenimiz = '123.50 adet elma';
echo strval($degiskenimiz) ;// Burada çıktımız 123.50 adet elma olarak kalır. //123.50 değeri stringin tamamı gibi artık bir literaldir
?>
strval() Fonksiyonunun prototipi ve örnek uygulamaları için php manual linkini: http://tr2.php.net/manual/en/function.strval.php linkini ziyaret ediniz.

Değişkenlerin aksine betik boyunca, içlerinde saklanan değerleri değiştirmeden saklayan sembollerdir ve değişkenler gibi bazı basit kuralları vardır.

1- Tanımlandıklarında değişkenler gibi önlerinde $(dolar) işareti bulunmaz,
2- İçlerinde sakladıkları veriler betik(script) boyunca değiştirilemez,
3- Zorunlu olmamakla birlikte, sabitler için yerleşik yazım biçimi büyük harfler kullanılarak yazılmasıdır.
4- Tanımlama işlemi için define fonksiyonu kullanılmaktadır.

Örneğimizi inceleyelim:

define("SAATLIKURETIM",300);
define("SAATLIKTUKETIM" 250);

Eğer bir sabitin değerini kullanmak istiyorsak, sadece adını kullanmamız yeterlidir.

echo SAATLIKURETIM;
$kazanc = SAATKILURETIM -SAATLIKTUKETIM;
echo $kazanc;

Kendi tanımladığımız sabitlerin yanısıra, PHP'ninde çok sayıda sabiti vardır. Bunların kısaca bir özetini almak istiyorsanızı phpinfo(); fonksiyonunu kullanınız.

Ön Bilgi;
Php söz dizimi yapısını C, Shell,Perl ve Javadan ödünç alır. Kolay kullanım, Güçlü betikleme özellikleri kazanabilmek için saydığım dillerin en iyi özelliklerini almış ve yapısı itibariyle melez bir dildir, denilebilir.
Başlangıç;
(Önemli:Başlangıç düzeyi için orta derece HTML bilgisine sahip olduğunuzu varsayıyorum.)

HTML İçine Gömülü Kodlama Yapmak:

<html>
<head><title>Örnek Php Kodumuz(merhaba.php)</title></head>
<body>
Burada "Merhaba, PHP" yazısı çıkacak:</br>
<?php
print "Merhaba, PHP";
?>
</body>
</html>

Örneğimiz localhosttan çalıştırıldığında php yorumlayıcısı(php motoru) HTML etiketleri arasında <? açık bir php etiketi arar ve ?> etiketleri arasındaki her deyimi çalıştırma- yorumlama eğilimindedir. Eğer <? "arasinda"?>
bulduğu php olarak yorumlaması gereken veri varsa yorumlar ve çıktıyı HTML etiketleri ile beraber tarayıcıya HTML Kodu olarak işlemesi için geriye yollar.

Bilgi;
Kısa stilde kod yazmak için ya windows klasörü içerisinde bulunan php.ini dosyanızdaki "short_open_tags" komutunun önündeki # işaretini kaldırın, ya da kodlarınızı <?php "kodlarimiz ... " ?> olarak yazınız

Yorum Satırları;
Yorum satırları oluşturmak, yazdığınız kodların içerisine sizin veya bir başka programcının kodlarınızı kolayca okuyup anlaması için kullanacağınız açıklama yöntemlerinden biridir. Aşağıdaki biçimlerin hepsi php için geçerlidir. Dilediğinizi kullanabilirsiniz.
C Biçimi Yorum satırı
/* Bu bir
* C biçimi
* Yorum satırıdır.
*/
C++ Biçimi Yorum Satırı
// Bu Bir C++ Biçiminde yorum satırıdır.
Shell Biçimi Yorum Satırı
# Bu bir Shell Biçimi yorum satırıdır.

Etiket Stilleri;

Php'de kullanabileceğimiz dört farklı PHP etiket stili vardır.
1- Kısa Stil:
<? echo "Bu bir kısa stildir"; ?>
2- XML Stili:
<?php echo "Bu bir XML tarzı etiket stilidir"; ?>
3- SCRIPT Stili:
<SCRIPT LANGUAGE='php'> echo "Bu bir SCRIPT Tarzı etiket stilidir"; ?>
4- ASP Stili:
<% echo "Bu bir ASP tarzı etiketleme stilidir" ; %>
Bilgi:( ASP tarzı stilde çalışmak isterseniz php.ini dosyanızda asp_tags konfigürasyon ayarını etkin hale getiriniz. Bunun için ilgili satırın önündeki # işaretini kaldırmanız yeterlidir.)

Php Deyimleri;
Php Yorumlayıcısına ne yaptığımızı, açılış ve kapanış etiketlerimizin arasına PHP deyimleri ekleyerek söyleriz.
<? print "Buraya deyim girdik ve tarayıcımızın bu deyimi okumasını sağladık"; ?>
echo yada print yapıları,kendisine gelen stringi tarayıcıya yansıtır. Yansıtılmasını istediğimiz değeri " " (çift tırnak)arasına almak, php motoruna yansıtılacak öğeyi bildirir.
değerin sonuna atadığımız ; (noktalı virgül), php'de ifadeleri birbirinden ayırmak amacıyla kullanılır.

Php de String ile değişken anlamları tamamen farklı şeylerdir. Değişkenler veri için kullanılan sembollerdir. Stringlerin ise kendileri birer veridir.

Beyaz Boşluklar;
Satırbaşı karakteri(enter),boşluklar(backspace) ,sekmeler(tab) beyaz boşluklar olarak bilinir. Boşluk bırakan karakterler php ve html de görmezden gelinir.